1. Quyền, nghĩa vụ đăng ký hộ tịch của cá nhân.

Người gốc Việt Nam chưa xác định được quốc tịch đang sinh sống tại Việt Nam có quyền và nghĩa vụ đăng ký hộ tịch theo quy định của Luật này, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác.

Người chưa thành niên, người thành niên mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi thực hiện đăng ký hộ tịch thông qua người đại diện theo pháp luật.

2. Chuẩn hóa thời gian giải quyết thủ tục hộ tịch.

Đối với việc đăng ký hộ tịch mà pháp luật về hộ tịch không quy định thời hạn giải quyết thì phải được giải quyết trong 24 giờ kể từ thời điểm nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Trường hợp không đủ điều kiện đăng ký hộ tịch theo quy định của pháp luật thì người đứng đầu cơ quan đăng ký hộ tịch từ chối bằng văn bản và nêu rõ lý do.

3. Thiết lập nguyên tắc chỉ cung cấp thông tin một lần và liên thông dữ liệu.

Cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm chủ động khai thác từ các cơ sở dữ liệu đã được kết nối có liên quan; không yêu cầu người dân  nộp xuất trình các giấy tờ là thành phần hồ sơ, trừ trường hợp không khai thác được thông tin hoặc thông tin khai thác được không đầy đủ, không chính xác.

4. Mở rộng thẩm quyền đăng ký quản lý hộ tịch không phụ thuộc nơi cư trú.

Luật hộ tịch năm 2026  cho phép UBND cấp xã thực hiện đăng ký hộ tịch không phụ thuộc vào nơi cư trú của cá nhân, người dân có thể lựa chọn cơ quan đăng ký thuận tiện nhất.

5. Công nhận giá trị pháp lý của dữ liệu hộ tịch điện tử.

Dữ liệu hộ tịch điện tử gồm bản điện tử, giấy tờ hộ tịch, dữ liệu trong cơ sở dữ liệu hộ tịch đáp ứng các quy định của pháp luật về giao dịch điện tử, có giá trị như giấy tờ hộ tịch bản giấy khi thực hiện thủ tục hành chính và các giao dịch khác.

6. Thay đổi phương thức trả kết quả, ưu tiên bản điện tử

Người đăng ký hộ tịch có thể lựa chọn nộp hồ sơ trực tuyến; gửi hồ sơ qua dịch vụ bưu chính; nộp hồ sơ trực tiếp.

Thủ tục đăng ký khai sinh, đăng ký kết hôn, đăng ký khai tử được trả kết quả là bản giấy và điện tử. Đồng thời thủ tục đăng ký hộ tịch khác được quả kết quả là bản điện tử; kết quả là bản giấy chỉ trả khi người đăng ký hộ tịch có yêu cầu. Noài ra người yêu cầu đăng ký hộ tịch có thể lựa chọn nhận kết quả là bản giấy qua dịch vụ bưu chính hoặc trực tiếp tại cơ quan đăng ký hộ tịch.

7. Bổ sung cơ chế đăng ký hộ tịch chủ động.

Khi các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh kết nối và chia sẻ dữ liệu với hệ thống hộ tịch, cơ quan đăng ký có thể chủ động thực hiện các việc đăng ký khai sinh, khai tử khi đáp ứng các điều kiện theo quy định. Việc đăng ký khai sinh, khai tử chủ động thực hiện theo lộ trình của Chính phủ đảm bảo thực hiện thống nhất trên toàn quốc chậm nhất từ ngày 01 tháng 01 năm 2031.

8. Bổ sung tình trạng hôn nhân vào nội dung đăng ký hộ tịch.

Việc bổ sung này giúp đưa thông tin tình trạng hôn nhân vào hệ thống dữ liệu hộ tịch thống nhất, thay vì quản lý rời rạc như trước, từ đó tạo thuận lợi cho việc xác minh, tra cứu và liên thông với các thủ tục khác.

9. Mở rộng phạm vi thay đổi thông tin hộ tịch

Cho phép thay đổi, điều chỉnh nhiều thông tin hơn như: họ tên; quê quán; dân tộc; thông tin cha, mẹ; bổ sung thông tin còn thiếu; điều chỉnh do biến động thông tin và các trường hợp khác theo quy định của pháp luật.

10. Nâng cấp cơ sở dữ liệu hộ tịch thành cơ sở dữ liệu quốc gia quản lý tập trung.

Cơ sở dữ liệu hộ tịch được nâng cấp thành cơ sở dữ liệu quốc gia, được xây dựng tập trung, thống nhất từ trung ương đến địa phương.

Việc hình thành cơ sở dữ liệu quốc gia về hộ tịch tạo nền tảng cho việc chia sẻ thông tin với các lĩnh vực y tế, bảo hiểm, giáo dục. Qua đó, các cơ quan có thể khai thác dữ liệu để phục vụ giải quyết thủ tục hành chính và xây dựng chính sách hiệu quả.

Những điểm mới của Luật Hộ tịch năm 2026

Võ Phương – Văn phòng HĐND&UBND xã Tuyên Hóa